KRONIKA - MCEiRS w Goniądzu

W 2006 roku otworzono pierwsze w Polsce „Mieszkanie usamodzielnienia”. Mieściło się ono w wynajętym domu jednorodzinnym. Najstarsze wychowanki pod opieką wychowawców miały możliwość przygotowania się do opuszczenia Ośrodka, samodzielnie wykonując większość codziennych czynności.  Kolejnym etapem było powołanie w 2012 roku młodzieżowego ośrodka socjoterapii dla dziewcząt kierowanych do placówki poza systemem sądowym. Był to pierwszy MOS dla dziewcząt w północno-wschodniej Polsce. Kolejnym etapem rozwoju działalności było otwarcie w 2012 roku drugiej siedziby młodzieżowego ośrodka wychowawczego, który mieści się w budynku dawnego internatu liceum ogólnokształcącego w Goniądzu. Rozwój placówki zaowocował zmianą nazwy i połączeniem wszystkich instytucji w 2012 roku w Młodzieżowe Centrum Edukacji i Readaptacji Społecznej w Goniądzu. W 2912 roku MOW otrzymał imię Unii Europejskiej. Zmiany to nie tylko zwiększenie liczby wychowanek z 48 do 84, ale także wzrost  zatrudnienia zarówno w internatach jak i szkołach. Rok 2018 to kolejny etap rozwoju form socjoterapii i resocjalizacji. Centrum wynajęło kolejny dom z przeznaczeniem na rozwijanie grup usamodzielnienia. Mieszka w nim kilka wychowanek, już zupełnie samodzielnie, bez pełnej opieki wychowawczej. Opiekunowie są raczej mentorami wspierającymi dziewczęta w rozwoju i nauce. Pandemia z lat 2019-22 nie wpłynęła istotnie na funkcjonowanie Centrum. Ośrodki na bieżąco przyjmowały wychowanki organizując opiekę specjalistyczną, także dla wychowanek chorych na covid. W tym celu zamieniono mieszkanie usamodzielnienia na izolatorium dla chorych podopiecznych. Kolejnym etapem rozwoju było otwarcie w wynajętym domu  drugiego mieszkania usamodzielnienia. Aktualnie, w 2026 roku, Centrum funkcjonuje w pięciu lokalizacjach prowadząc szeroką gamę nowoczesnych form pracy z młodzieżą obejmując opieką 84 wychowanki w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, w tym 12 w mieszkaniach usamodzielnienia i 14 w młodzieżowym ośrodku socjoterapii.

W roku1999  zaszły istotne zmiany w obrębie szkół działających w Ośrodku. Obok istniejącej szkoły podstawowej powołano gimnazjum i zakończono po wielu latach działalność szkolnictwa zawodowego. Kolejna zmiana nastąpiła w 2012 roku po utworzenie Centrum i zwiększeniu liczby wychowanek. Wtedy w Centrum powstało pierwsze w Polsce liceum ogólnokształcące, a w 2014 roku pierwsze w naszym kraju technikum dla młodzieży niedostosowanej społecznie. Wraz z rozwojem zaplecza zawodowego rozszerzono kierunki kształcenia i tak od 2018 roku uczennice uczą się trzech zawodów: technik żywienia i  usług gastronomicznych, technik usług fryzjerskich i technik handlowiec.  Kształtowanie kompetencji zawodowych jest  traktowane w kategoriach jednego z najważniejszych zadań Centrum. Zwłaszcza w kontekście procesu usamodzielniania wychowanek wyposażenie ich w kompetencje zawodowe to podstawowa dodana wartość edukacyjna. Dlatego dzięki wsparciu Ministerstwa Edukacji Narodowej otworzono w 2016 roku własny zakład fryzjerski, który świadczy bezpłatne usługi dla mieszkańców Goniądza, a przygotowanie do handlu odbywa się w lokalnych sklepach na terenie Goniądza. W 2018 roku Centrum nawiązało współpracę z Zespołem Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych w Mońkach, dzięki czemu najstarsze wychowanki mają możliwość pozostania w  placówce, zdania matury i ukończenia liceum i technikum. Centrum od momentu powołania nowych szkół starało się wprowadzać innowacyjne projekty wspierające efektywność nauczania. Program Szkoły Ekspedycyjnej jest ściśle związany z wdrażaną przez Centrum ideą  „Twórczej resocjalizacji” i nowymi modelami nauczania określanym jako uczenie przez doświadczenie - Outdooreducation. W szkole ekspedycyjnej uczennice  uczą się  przeprowadzając „wyprawy edukacyjne”. Zamiast siedzieć w klasie i  uczyć  się jednego przedmiotu tradycyjnymi metodami, uczestniczą w wyprawie dającej zintegrowaną wiedzę i umiejętności z zakresu wielu obszarów wiedzy. Szkoła ekspedycyjna wykorzystuje naturalną pasję do nauki i jest potężną metodą rozwijania ciekawości świata, umiejętności pracy zespołowej, wiedzy i odwagi naszych uczennic. Program był szeroko prezentowany w mediach lokalnych jak i ogólnopolskich oraz na licznych konferencjach.

Od 2010 roku Ośrodek rozpoczął wdrażanie nowatorskiej koncepcji „Twórczej Resocjalizacji” prof.dr.hab. Marka Konopczyńskiego. W trakcie szkoleń, konferencji i codziennej praktyki rozwijany był „Kompetencyjny model resocjalizacji ", której celem jest rozpoznanie i wspieranie potencjału rozwojowego wychowanek tak, by opuszczając placówkę były wyposażane w kompetencje niezbędne do prawidłowego funkcjonowania w różnorodnych rolach społecznych: pracownika, małżonka, rodzica, obywatela.  Cel ten jest osiągany   przez  zmianę  modelu oddziaływań wychowawczych z korekcyjnego na twórczy, rozwijający potencjalne zdolności wychowanek.  Jest to włączenie podopiecznych do udziału  w różnorodnych zajęciach pozalekcyjnych, psychoedukacyjnych, w tym w jak największym stopniu organizowanych w środowisku lokalnym, poza murami Ośrodka oraz realizowanie różnorodnych projektów wspierających proces usamodzielnienia wychowanek: "Już się nie boję". Efektem tych innowacyjnych działań było otrzymanie w 2016 roku certyfikatu „Placówki Twórczej Resocjalizacji i potwierdzenie go przez Prof. M. Konopczyńskiego w 2022. W ramach rozwoju Centrum stopniowo rozszerzana była oferta zajęć pozalekcyjnych. Było to możliwe dzięki adaptacji poddasza na cele użytkowe i organizacji kilku pracowni. Realizujemy zajęcia sportowo-rekreacyjne  (piłka siatkowa, strzelectwo, piłka nożna, Nordic walking, pływanie, wędkarstwo,  jazda konna, tenis, survival, joga, zajęcia wspinaczkowe). Zajęcia artystyczno-poznawcze (zespół muzyczny, kabaret, teatr, zajęcia plastyczne, rękodzieło, papieroplastyka, zajęcia ceremiczne, klub filmowy, klub fotograficzny, klub czytelniczy) oraz zajęcia z przygotowania zawodowego ( fryzjerstwo, kosmetologia, handel, gastronomia). Bardzo istotnym elementem pracy resocjalizacyjnej i socjoterapeutycznej jest wolontariat. Dziewczęta systematycznie uczestniczą w zajęciach w Przedszkolu Miejskim w Goniądzu, Zespole szkolno-Przedszkolnym, Ośrodku Rewalidacyjno Edukacyjno Wychowawczym w Mońkach, Domach Pomocy Społecznej,  schronisku dla zwierząt.  Dzięki temu każda z dziewcząt może rozwijać swoje zainteresowania, kompetencje społeczne, ale także uczestniczyć w szerokiej gamie zajęć terapeutycznych. Wychowanki mają możliwość zaprezentowania efektów swojej pracy na licznych jarmarkach, uroczystościach na terenie gminy i powiatu. Ze względu na specyfikę placówki w 2012 roku wdrożyliśmy program „Mama na 5!” do pracy nad budowaniem świadomych postaw na temat rodzicielstwa, przygotowujący wychowanki do macierzyństwa. Jest to możliwie dzięki pozyskaniu profesjonalnych fantomów dzieci.

W 2008 roku MOW rozpoczął współpracę międzynarodową z placówkami resocjalizacyjnymi z państw Europy Środkowo-Wschodniej. W latach 2008-11 Ośrodek podpisał umowy partnerskie z państwami nadbałtyckimi. Nauczyciele mieli okazję odwiedzić placówki, uczestniczyć w konferencjach w Wilnie, Kłajpedzie, Rydze i Sztokholmie. W kolejnych latach współpraca została  rozszerzona o Czechy, Ukrainę, Słowację, Rumunię i Węgry. Dzięki współpracy międzynarodowej placówka miała okazję zapoznać się z nowatorskimi formami opieki nad młodzieżą niedostosowaną społecznie,  wymienić się doświadczeniami w pracy z trudną młodzieżą, zaprezentować dobre praktyki, a także zapoznać się z kulturą naszych sąsiadów . Podsumowaniem  była organizowana we współpracy z Ministerstwem Edukacji Narodowej i Ośrodkiem Rozwoju Edukacji w Warszawie   międzynarodowa konferencja “Resocjalizacja nieletnich w krajach Europy Środkowo-Wschodniej - stan obecny i perspektywy”.  Na  zaproszenie Młodzieżowego Centrum Edukacji i Readaptacji Społecznej  do Goniądza przybyło ponad 40.  gości reprezentujących  19 placówek z Polski i zagranicy.  W kolejnych latach do współpracy dołączyły ośrodki resocjalizacyjne z Ukrainy, Chorwacji i Słowenii. Współpraca międzynarodowa to także projekty unijne w ramach Polsko-Litewskiego Funduszu Współpracy, Visegrad+ Grants i  Polsko-Ukraińskiej Rady Wymiany Młodzieży. Dzięki nim nasze wychowanki wyjeżdżały do Litwy, Węgier, miały okazję spotykać się z koleżankami, poznawać kulturę i tradycje innych krajów. Za  projekt „Awangarda stylu–czyli Polsko-litewski wymiar artrecyklingu”  Centrum otrzymało w 2014 nagrodę  Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji „EDUINSPRACJE 2014”  za najlepszy  program w ramach Polsko-Litewskiego Funduszu Wymiany Młodzieży,  a  program „Ekomomodowa reaktywacja” (2016) został nominowany do nagrody  w kategorii specjalnej- 30 lat programu Erasmus +

Centrum od 2009 roku jest organizatorem corocznych Kongresów dla kadry zarządzającej z młodzieżowych ośrodków wychowawczych i młodzieżowych ośrodków socjoterapii oraz Kongresów psychologiczno-pedagogicznych organizowanych we współpracy z Ministerstwem Edukacji Narodowej i Ośrodkiem Rozwoju Edukacji w Warszawie pod patronatem prof. dra.hab. Marka Konopczyńskiego, Pełnomocnika Ministra Sprawiedliwości ds. nieletnich.  Kongresy  zgromadziły kadrę zarządzającą z większości ośrodków z całej Polski oraz przedstawicieli placówek resocjalizacyjnych z państw Europy Środkowo-Wschodniej. Były one okazją do wymiany doświadczeń, prezentacji dobrych praktyk i omówienia najważniejszych problemów funkcjonowania placówek resocjalizacyjnych i socjoterapeutycznych, pozwoliły na integrację środowiska osób zajmujących się resocjalizacją i socjoterapią  młodzieży, ale przede wszystkim przysłuży się poprawie jakości i efektywności opieki nad młodzieżą. Wdrażanie w Centrum nowatorskich projektów pozwoliło pracownikom włączyć się w prace zespołów na forum ogólnopolskim, między innymi: Zespołu ds. specjalnych potrzeb edukacyjnych i poradnictwa Ministra Edukacji Narodowej ( 2007-08); Zespołu międzyresortowego  ds. sytuacji małoletnich matek będących wychowankami placówek (2014); Zespołu ds. standaryzacji Pobytu Dzieci w Młodzieżowych Ośrodkach Wychowawczych oraz Młodzieżowych Ośrodkach  Socjoterapii w Zakresie  Edukacji, Opieki i Wychowania powołanego przez Rzecznika Praw Dziecka (2015-16);  Zespołu ds. usamodzielnienia wychowanków pieczy zastępczej, młodzieżowych ośrodków wychowawczych, schronisk dla nieletnich i zakładów poprawczych (2015-16). Zespołu ds. opracowania narzędzia do monitoringu stopnia wdrażania standardów funkcjonowania MOW”; Zespołu ekspertów ds. młodzieżowych ośrodków wychowawczych ( 2023-26). Równie ważna dla rozwoju MOW w Goniądzu jest rozpoczęta współpraca z Uniwersytetem w Białymstoku. Od lat organizujemy wizyty studyjne, praktyki i badania dla studentów pedagogiki. Wychowanki pod opieką wychowawcą uczestniczą w zajęciach dla studentów pokazując im dobre przykłady wykorzystania Twórczej resocjalizacji w praktyce, wspólnie organizując uroczystości jak na przykład Dzień Dziecka.

W 2023 roku na uroczystej gali w Polin Museum of the History of Polish Jews w Warszawie MCEiRS w Goniądzu otrzymało prestiżową ogólnopolską Nagrodę im. Janusza Korczaka. Kapituła nagrodziła  Ośrodek za „Sukcesy wychowawcze i efektywne rozwijanie potencjału wychowanek. Efekty te są skutkiem zarówno nowatorskiego podejścia do resocjalizacji i przyjętego modelu działania, jak i pasji, empatii, kompetencji i otwartości wszystkich pracowników tej wyjątkowej placówki” Mamy zaszczyt znaleźć się w gronie wybitnych instytucji jak: Fundacja Anny Dymnej Mimo Wszystko, Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi w Laskach czy Fundacja im. Brata Alberta. Kolejnym istotnym  wyróżnieniem była Odznaka Honorowa za Zasługi dla Ochrony Praw Dziecka otrzymana w 2026 roku od Rzecznika Praw Dziecka

Centrum intensywnie  prowadzi promocję swoje działalności w mediach lokalnych i ogólnopolskich oraz w mediach społecznościowych. Od 2012 roku realizowano programy i reportaże dla TVP o/Białystok; TVP 1; Polsat news; TVN, TTV.  Jednak najważniejszym wydarzeniem była realizacja reportażu z cyklu „Rinnke za zamkniętymi drzwiami”, który miał emisję na antenie TTV.  Było to docenienie jakości pracy Centrum, dzięki czemu znaleźliśmy się w gronie prezentowanych znanych w Polsce instytucji takich jak Monar w Głoskowie, czy Szpital Psychiatryczny w Tworkach. Dziewczęta na zakończenie projektu miały możliwość udziału w realizowanym przez Rinnke programie „The Voice of Poland”.